طراحی سایت با وردپرس چیست؟ سرفصل‌های دوره طراحی وب و CMS
نویسنده: آموزشگاه فنی حرفه‌ای آزاد آراهوش
اگر دنبال کلاس «طراحی سایت با وردپرس» یا «دوره طراحی وب» هستید و می‌خواهید قبل از ثبت‌نام بدانید دقیقاً چه چیزی یاد می‌گیرید، جواب کوتاه این است: در این مسیر یاد می‌گیرید با یک سیستم مدیریت محتوا (CMS) به نام وردپرس، بدون نوشتن همه چیز از صفر، یک سایت کامل بسازید و اداره کنید: دامنه و هاست، نصب، قالب، صفحه‌ها و نوشته‌ها، افزونه‌ها، فرم، سئو، سرعت، امنیت و نگهداری. این مقاله، مثل مقاله ICDL، توضیح می‌دهد CMS و وردپرس چیست، یک دوره طراحی وب با وردپرس چه چیزهایی را پوشش می‌دهد، چه چیزی می‌توانید با آن بسازید، مدرکش چیست و چطور دوره مناسب را انتخاب کنید. برای کسانی در درچه اصفهان و اطراف آن نوشته شده که می‌خواهند وب‌سایت شخصی یا کسب‌وکار خودشان را راه بیندازند یا وارد کار طراحی سایت شوند. بخشی از اطلاعات فنی از منابع رسمی گرفته شده و در پایان آمده است. سرفصل دقیق، مدت و هزینه دوره را از خود آموزشگاه بپرسید؛ ما در اینجا سرفصل‌های رایج و عمومی چنین دوره‌ای را توضیح می‌دهیم.
خلاصه در چند خط
- CMS نرم‌افزاری است که ساخت و مدیریت سایت را بدون کدنویسی کامل ممکن می‌کند؛ وردپرس معروف‌ترین آن است.
- طبق W3Techs (۱۸ آگوست ۲۰۲۶)، حدود ۴۰٫۸ درصد کل سایت‌های دنیا از وردپرس استفاده می‌کنند و ۵۹ درصد سایت‌هایی که CMSشان مشخص است.
- وردپرس رایگان و متن‌باز است؛ هزینه واقعی شما دامنه، هاست و قالب یا افزونه‌های پولی احتمالی است.
- برای اجرا طبق سایت رسمی به PHP نسخه ۸٫۳ یا بالاتر، MariaDB نسخه ۱۰٫۱۱ یا MySQL نسخه ۸٫۰ و HTTPS نیاز دارید.
- فارسی‌سازی (زبان فارسی، قالب راست‌چین، تاریخ شمسی) بخش مهمی از دوره برای سایت‌های ایرانی است.
- امنیت و نگهداری (به‌روزرسانی، پشتیبان، افزونه‌های معتبر) همان‌قدر مهم است که ساخت اولیه سایت.
- دوره‌های آراهوش همراه با گواهینامه رسمی فنی و حرفه‌ای است و مدرک پس از قبولی در آزمون سازمان صادر می‌شود.
CMS چیست؟
CMS مخفف Content Management System است، یعنی سیستمی که محتوای سایت (نوشته‌ها، صفحه‌ها، تصاویر، منو) را برایتان نگه می‌دارد و با یک پیشخوان (پنل مدیریت) قابل ویرایش می‌کند. در یک سایت کدنویسی‌شده دستی، برای عوض کردن یک پاراگراف باید فایل HTML را باز کنید و کد را تغییر دهید. در CMS وارد پیشخوان می‌شوید، متن را ویرایش می‌کنید و ذخیره می‌زنید؛ سیستم خودش صفحه را می‌سازد.
CMSهای دیگری هم هستند، مثل Joomla، Drupal و بخش وب‌سایت Odoo (بلاگ همین سایت هم روی Odoo اجرا می‌شود)، و سایت‌سازهای آماده. تفاوتشان در میزان انعطاف، سختی یادگیری و اکوسیستم قالب و افزونه است. ما در این مقاله روی وردپرس تمرکز می‌کنیم چون در دوره‌های طراحی سایت رایج‌ترین گزینه است.
فرق مهم با سایت‌ساز آنلاین: CMS مثل وردپرس را شما روی هاست خودتان نصب می‌کنید و فایل‌ها و پایگاه داده دست شماست. در سایت‌ساز آماده، سایت روی سرور شرکت سازنده است و محدودیت‌هایش را همان شرکت تعیین می‌کند.
وردپرس چیست؟
وردپرس یک نرم‌افزار متن‌باز (Open Source) است که در سال ۲۰۰۳ توسط مت مولنوگ و مایک لیتل ساخته شد و تحت مجوز GNU General Public License منتشر می‌شود. یعنی هر کس می‌تواند آن را دانلود، استفاده، تغییر و دوباره منتشر کند. با PHP نوشته شده و اطلاعات را در پایگاه داده MySQL (یا MariaDB) نگه می‌دارد.
چند عدد، از منابع رسمی و از آمار W3Techs:
- ۴۰٫۸ درصد کل وب‌سایت‌های دنیا وردپرسی‌اند (۱۸ آگوست ۲۰۲۶)
- ۵۹٫۰ درصد سایت‌هایی که سیستم مدیریت محتوایشان شناخته‌شده است
- نسخه ۷ وردپرس در همان گزارش روی ۵۶٫۷ درصد سایت‌های وردپرسی بود
- افزونه ساخت صفحه Elementor روی ۳۱٫۵ درصد سایت‌های وردپرسی دیده شده است
نسخه ۷ هم طبق توضیح یک وب‌سایت هاستینگ، بر ویرایشگر بلوکی بنا شده و همکاری هم‌زمان و یکپارچه‌سازی ارائه‌دهندگان هوش مصنوعی را اضافه کرده است. این ویژگی‌ها در دوره‌ها هم ممکن است به‌روز شوند، پس هرجا لازم بود از مرکز بپرسید دوره با کدام نسخه تدریس می‌شود.
پرطرفدار بودن به یاد گرفتن کمک می‌کند: آموزش، قالب، افزونه و آدم‌هایی که بتوانند مشکل را حل کنند فراوان‌اند. اما همین محبوبیت یعنی وردپرس هدف مهاجمان هم هست؛ برای همین بخش امنیت و نگهداری را جدی بگیرید.
وردپرس دات‌کام یا وردپرس دات‌ارگ؟
این دو را زیاد با هم اشتباه می‌گیرند:
- WordPress.org: خود نرم‌افزار رایگان است. آن را دانلود و روی هاستی که انتخاب می‌کنید نصب می‌کنید (به آن «وردپرس خودمیزبان» هم می‌گویند). به همه قالب‌ها و افزونه‌ها دسترسی دارید.
- WordPress.com: سرویس میزبانی‌شده‌ای است که نرم‌افزار وردپرس را روی سکوی خودش اجرا می‌کند. سایتتان تابع طرح‌ها و قوانین همان سرویس است و دسترسی به افزونه‌ها و قالب‌ها به طرح انتخابی بستگی دارد.
ویرایشگر بلوکی در هر دو یکی است. دوره‌های طراحی سایت معمولاً با نسخه خودمیزبان کار می‌کنند، چون دقیقاً همان چیزی است که برای یک سایت واقعی ایرانی لازم می‌شود: هاست و دامنه خودتان، کنترل کامل و استفاده از افزونه‌های فارسی.
یک سایت وردپرسی از چه ساخته می‌شود؟
برای فهمیدن دوره، باید قطعات اصلی را بشناسید:
- هسته وردپرس: خود نرم‌افزار که پیشخوان و منطق اصلی را دارد.
- قالب (Theme): ظاهر سایت را تعیین می‌کند. قالب می‌تواند رایگان یا پولی، کلاسیک یا بلوکی باشد.
- افزونه (Plugin): قابلیت اضافه می‌کند، مثل فرم تماس، فروشگاه، سئو یا پشتیبان‌گیری.
- پایگاه داده: نوشته‌ها، صفحه‌ها، کاربران و تنظیمات اینجا ذخیره می‌شوند.
- فایل‌های رسانه: تصاویر و فایل‌هایی که آپلود می‌کنید.
محتوا در وردپرس دو نوع اصلی دارد: نوشته (برای بلاگ و خبر؛ تاریخ دارد و در آرشیو و دسته‌بندی می‌آید) و برگه (صفحه‌های ثابت مثل درباره ما و تماس). منوها، ابزارک‌ها (Widgets)، نقش‌های کاربری (مدیر، نویسنده، ویرایشگر) و رسانه‌ها هم بخش‌های دیگر پیشخوان‌اند.
نیازمندی‌های فنی: دامنه، هاست و نسخه‌ها
برای داشتن یک سایت وردپرسی، به دامنه (نام سایت) و هاست (سروری که فایل‌ها روی آن است) نیاز دارید. طبق صفحه رسمی نیازمندی‌های وردپرس، میزبان شما باید این‌ها را داشته باشد:
- PHP نسخه ۸٫۳ یا بالاتر
- MariaDB نسخه ۱۰٫۱۱ یا بالاتر، یا MySQL نسخه ۸٫۰ یا بالاتر
- HTTPS (برای هر نصب لازم است)
- Apache یا Nginx به‌عنوان وب‌سرور توصیه‌شده
وردپرس روی PHP 7.4 و MySQL 5.5.5 هم اجرا می‌شود، اما سایت رسمی تأکید می‌کند این نسخه‌ها به پایان عمر رسمی رسیده‌اند و ممکن است سایت را در معرض آسیب‌پذیری‌های امنیتی بگذارند. پس هنگام خرید هاست از فروشنده بپرسید نسخه‌های PHP و پایگاه داده را چه می‌دهد. سایت رسمی حتی یک متن آماده برای پرسیدن از میزبان گذاشته است. یک نکته دیگر: بهتر است برنامه‌های PHP با حساب کاربری خودتان اجرا شوند نه با کاربر مشترک سرور؛ این را هم از میزبان بپرسید.
سرفصل‌های رایج یک دوره طراحی سایت با وردپرس
سرفصل هر آموزشگاه فرق می‌کند و برای دوره آراهوش باید از خود ما بپرسید. اما یک دوره کامل طراحی سایت با CMS معمولاً این بخش‌ها را دارد:
- مبانی وب: سایت چطور کار می‌کند، دامنه و هاست چیست، SSL و HTTPS برای چیست.
- نصب و آشنایی با پیشخوان: نصب وردپرس روی هاست، ورود به پیشخوان و شناخت بخش‌های اصلی.
- محتوا: نوشته، برگه، دسته‌بندی، برچسب، منو و رسانه.
- قالب: انتخاب، نصب و شخصی‌سازی ظاهر؛ کار با ویرایشگر بلوکی و ویرایشگر سایت.
- صفحه‌ساز (Page Builder): مثل المنتور که، طبق آمار W3Techs، حدود ۳۱٫۵ درصد سایت‌های وردپرسی از آن استفاده می‌کنند. مزیتش سرعت ساخت و ظاهر بصری است؛ ایرادش سنگین‌تر شدن صفحه و وابسته شدن سایت به یک ابزار است.
- افزونه‌ها: فرم تماس، سئو، کش، امنیت و پشتیبان‌گیری؛ و مهم‌تر از آن معیار انتخاب افزونه.
- فارسی‌سازی: زبان فارسی، قالب راست‌چین، فونت و تاریخ شمسی.
- سئوی پایه: پیوند یکتای خوانا، عنوان و توضیح هر صفحه، نقشه سایت و متن جایگزین تصاویر.
- سرعت: فشرده‌سازی تصاویر، کش و شاخص‌های Core Web Vitals.
- امنیت و پشتیبان‌گیری: به‌روزرسانی، نسخه پشتیبان، نقش‌های کاربری و رمزهای قوی.
- مقدمه فروشگاه (در برخی دوره‌ها): افزونه WooCommerce برای فروش آنلاین.
- پروژه نهایی: ساخت و انتشار یک سایت واقعی روی دامنه و هاست.
یک نکته برای انتخاب دوره: بخش پروژه نهایی از همه مهم‌تر است. کسی که فقط ویدئو دیده، با کسی که سایت را روی هاست واقعی ساخته و خطاهایش را دیده، تفاوت زیادی دارد.
فارسی‌سازی: زبان، قالب راست‌چین و تاریخ شمسی
سایت فارسی فقط ترجمه متن نیست. سه چیز را باید درست تنظیم کنید:
- زبان وردپرس را روی فارسی بگذارید تا پیشخوان و بسیاری از افزونه‌ها درست کار کنند. افزونه‌های تقویم شمسی معمولاً فقط وقتی درست کار می‌کنند که زبان وردپرس فارسی باشد؛ این نکته در توضیح یکی از افزونه‌های فارسی‌ساز ذکر شده است.
- قالبی انتخاب کنید که از راست‌چین (RTL) پشتیبانی کند. قالبی که فقط برای زبان‌های چپ‌چین ساخته شده، با فارسی مشکل چیدمان پیدا می‌کند. فونتی مثل وزیرمتن را هم باید درست روی قالب اعمال کنید؛ جزئیات فنی‌اش را در مقاله «آموزش طراحی وب از صفر» نوشته‌ایم.
- تاریخ شمسی: وردپرس تاریخ میلادی نشان می‌دهد و برای خورشیدی افزونه لازم است. افزونه پارسی‌دیت (WP-Parsidate) در مخزن رسمی وردپرس تقویم شمسی دارد و طبق صفحه‌اش با WooCommerce و Gravity Forms هم سازگار است.
درباره افزونه‌های قدیمی‌تر احتیاط کنید: افزونه WP-Farsi در مخزن رسمی با هشداری نمایش داده می‌شود که می‌گوید با سه نسخه اصلی اخیر وردپرس آزمایش نشده و ممکن است دیگر پشتیبانی نشود. این یک مثال خوب است از اینکه قبل از نصب هر افزونه باید تاریخ آخرین به‌روزرسانی و سازگاری آن را ببینید.
امنیت و نگهداری: چیزی که بعد از ساخت سایت شروع می‌شود
محبوبیت وردپرس یعنی سایت‌های وردپرسی هدف مهاجمان هم هستند. بیشتر کارهای امنیتی ساده‌اند، اما باید منظم انجام شوند:
- هسته، قالب و افزونه‌ها را به‌روز نگه دارید و آنچه استفاده نمی‌کنید حذف کنید.
- نسخه PHP و پایگاه داده را قدیمی نگذارید. سایت رسمی هشدار می‌دهد نسخه‌های پایان‌عمر می‌توانند سایت را در معرض آسیب‌پذیری بگذارند.
- پشتیبان‌گیری منظم بگیرید و حداقل یک نسخه را خارج از سرور نگه دارید. قبل از هر به‌روزرسانی بزرگ هم نسخه پشتیبان بگیرید.
- از منابع معتبر نصب کنید: مخزن رسمی وردپرس یا فروشنده شناخته‌شده. قالب و افزونه‌های کرک‌شده (Nulled) را که رایگان می‌شوند، اغلب کدهای مخرب دارند و بهتر است هرگز نصب نکنید.
- رمز قوی و نقش‌های محدود: هر کسی لازم نیست مدیر باشد.
- تعداد افزونه‌ها را کم نگه دارید. هر افزونه یعنی کد بیشتر برای نگهداری و احتمال آسیب‌پذیری بیشتر.
سرعت و سئو در وردپرس
قالب‌ها و صفحه‌سازهای سنگین بزرگ‌ترین علت کندی سایت‌های وردپرسی‌اند. چند کار ساده کمک می‌کند: فشرده کردن تصاویر، یک افزونه کش معتبر، حذف افزونه‌های اضافی و انتخاب قالب سبک. طبق web.dev، سه شاخص Core Web Vitals چنین آستانه‌هایی دارند: LCP کمتر یا برابر ۲٫۵ ثانیه، INP کمتر یا برابر ۲۰۰ میلی‌ثانیه و CLS کمتر یا برابر ۰٫۱. برای سئو هم یک افزونه سئو، پیوند یکتای خوانا و محتوای مفید لازم است. وردپرس پایه خوبی برای سئو است، اما رتبه خوب را محتوا و نگهداری تعیین می‌کند، نه خود ابزار.
با این دوره چه چیزهایی می‌توانید بسازید؟
- سایت معرفی کسب‌وکار یا شرکت
- وبلاگ و سایت خبری
- نمونه‌کار شخصی
- صفحه فرود برای یک کمپین
- سایت آموزشگاه، مطب یا دفتر خدمات
- فروشگاه ساده با WooCommerce (درگاه پرداخت و قوانین فروش را باید جدا هماهنگ کنید)
آنچه با این روش ساده نیست، برنامه‌های خیلی سفارشی است: سیستم رزرو پیچیده، داشبورد خاص یا اپلیکیشن وب. برای آن‌ها یا افزونه تخصصی لازم است یا کدنویسی. اگر می‌خواهید بدانید HTML، CSS و جاوااسکریپت کجا وارد می‌شوند، «آموزش طراحی وب از صفر» را بخوانید.
مدرک و کاربرد شغلی
دوره‌های آراهوش همراه با گواهینامه رسمی فنی و حرفه‌ای است و مدرک، مثل هر مرکز دیگری، بعد از قبولی در آزمون سازمان صادر می‌شود. بعد از دریافت، خودتان آن را از درگاه رسمی استعلام کنید؛ مراحلش را در مدرک فنی و حرفه‌ای چیست و چطور استعلام کنیم؟ نوشته‌ایم. اگر دنبال مهارت‌های اداری هم هستید، ICDL درجه ۱ و ۲ چه شد؟ را ببینید.
درباره کار: ما آمار رسمی از تعداد شغل‌های طراحی سایت در ایران نداریم و عدد حدس نمی‌زنیم. مسیرهای رایج، طراحی سایت برای کسب‌وکارهای کوچک، کار فریلنسری و کار در شرکت‌های وب است. در همه آن‌ها، چند نمونه‌کار واقعی و قابل‌دیدن معمولاً بیشتر از یک مدرک به کار می‌آید.
چطور یک دوره طراحی سایت را انتخاب کنیم؟
- مجوز مرکز: دوره باید در مرکزی برگزار شود که از سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای مجوز دارد.
- پروژه واقعی: روی دامنه و هاست واقعی کار کنید، نه فقط محیط آزمایشی.
- امنیت و پشتیبان‌گیری: در سرفصل باشد.
- فارسی‌سازی: راست‌چین، فونت و تاریخ شمسی بخشی از آموزش باشد.
- منبع قالب و افزونه: مرکز از نسخه‌های کرک‌شده استفاده نکند.
- پشتیبانی بعد از دوره: بپرسید اگر در پروژه خودتان گیر کردید، می‌توانید سؤال بپرسید یا نه.
- گواهینامه: رسمی بودنش را مثل بقیه موارد از مرجع بپرسید.
اشتباه‌های رایج در طراحی سایت با وردپرس
- نصب قالب و افزونه کرک‌شده برای صرفه‌جویی.
- نصب ده‌ها افزونه که سایت را کند و ناامن می‌کند.
- به‌روزرسانی نکردن، یا به‌روزرسانی بدون پشتیبان.
- انتخاب قالب سنگین که روی موبایل دیر باز می‌شود.
- فراموش کردن تست روی موبایل.
- تنظیم نکردن زبان فارسی و تاریخ شمسی.
- بی‌توجهی به سئو و عنوان‌ها تا بعد از انتشار.
دوره طراحی وب در درچه با آراهوش
آموزشگاه فنی حرفه‌ای آزاد آراهوش در درچه با مجوز رسمی سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای کشور فعالیت می‌کند و دوره طراحی وب آن بر سیستم مدیریت محتوا و وردپرس تمرکز دارد. می‌توانید درباره آکادمی آراهوش بخوانید، دوره‌های آموزش کامپیوتر آراهوش را ببینید و برای رفتن به آموزشگاه آدرس آموزشگاه کامپیوتر آراهوش در اصفهان را باز کنید. مقالات دیگر ما در مقالات آموزشی آراهوش هستند.
- آدرس: اصفهان، درچه، خیابان آیت‌الله درچه‌ای، قبل از کوچه ۶، آموزشگاه آراهوش
- تلفن: ۳۳۷۶۳۳۷۷
- موبایل: ۰۹۹۱۳۰۵۹۲۴۲
- تلگرام، اینستاگرام و ایتا: @arahoosh
برای اطلاع از سرفصل دقیق، زمان و هزینه با ما تماس بگیرید.
سؤالات متداول
وردپرس رایگان است؟ نرم‌افزار وردپرس رایگان و متن‌باز است. هزینه واقعی شما دامنه، هاست و در صورت نیاز قالب یا افزونه پولی است.
برای شروع وردپرس باید برنامه‌نویسی بلد باشم؟ نه برای شروع. اما آشنایی با HTML و CSS هر وقت بخواهید ظاهر قالب را تغییر دهید یا خطایی را پیدا کنید به کار می‌آید.
وردپرس امن است؟ خود هسته مرتب به‌روز می‌شود، اما امنیت سایت بیشتر به نگهداری شما بستگی دارد: به‌روزرسانی، پشتیبان، افزونه‌های معتبر و رمزهای قوی.
وردپرس بهتر است یا سایت‌ساز آنلاین؟ سایت‌ساز آماده سریع‌تر است ولی محدودتر؛ وردپرس خودمیزبان کنترل بیشتر دارد و مسئولیت نگهداری هم با شماست.
آیا وردپرس برای سئو خوب است؟ پایه خوبی دارد، اما رتبه خوب را محتوا، سرعت و نگهداری تعیین می‌کند نه فقط ابزار.
با وردپرس فروشگاه هم می‌شود ساخت؟ بله، با افزونه‌ای مثل WooCommerce؛ اما درگاه پرداخت و ملاحظات قانونی را جدا باید هماهنگ کنید.
در درچه برای یادگیری طراحی سایت کجا بروم؟ آموزشگاه آراهوش در درچه دوره طراحی وب دارد. از صفحه دوره‌ها شروع کنید یا تماس بگیرید.
چقدر طول می‌کشد تا بتوانم سایت بسازم؟ عدد قطعی نداریم؛ به تمرین و هدف شما بستگی دارد. مدت و سرفصل دوره را از مرکز بپرسید.
جمع‌بندی
وردپرس سریع‌ترین راه برای رسیدن از ایده به یک سایت واقعی است: CMS محتوا را برایتان مدیریت می‌کند و قالب و افزونه‌ها ظاهر و قابلیت را می‌دهند. اما سایت خوب فقط نصب وردپرس نیست؛ باید فارسی‌سازی درست، سرعت قابل‌قبول، سئوی پایه و نگهداری منظم داشته باشد. هنگام انتخاب دوره، به پروژه واقعی، امنیت، فارسی‌سازی و رسمی بودن گواهینامه نگاه کنید. اگر دنبال دوره طراحی سایت در درچه هستید، با آراهوش تماس بگیرید: ۳۳۷۶۳۳۷۷ یا ۰۹۹۱۳۰۵۹۲۴۲.
منابع
- WordPress.org: نیازمندی‌ها: نسخه‌های PHP و پایگاه داده و HTTPS.
- W3Techs: آمار استفاده از وردپرس: سهم وردپرس، نسخه ۷ و المنتور (آمار ۱۸ آگوست ۲۰۲۶).
- DreamHost: تفاوت WordPress.com و WordPress.org: منبع ثانویه برای تاریخچه، مجوز و نسخه ۷.
- Hostinger: WordPress.org در برابر WordPress.com: منبع ثانویه برای تفاوت دو سرویس.
- افزونه پارسی‌دیت در مخزن وردپرس: تقویم شمسی و سازگاری با WooCommerce.
- web.dev: Web Vitals: آستانه‌های LCP، INP و CLS.